Zapiecz sobie!

Zapiekanki, kto ich nie lubi? Gorące, prosto z pieca, potrafią skruszyć niejedno zatwardziałe podniebienie. Proste, szybkie, tanie, a co najważniejsze smaczne. Oto kilka propozycji na zimowy obiad.
Cottage pie i shepherd's pie

Specjały kuchni angielskiej. W Polsce znane pod nazwą zapiekanka wiejska lub zapiekanka pasterska. Na europejskie stoły trafiły po upowszechnieniu się uprawy ziemniaków, czyli dopiero w XVIII wieku. Początkowo przyrządzane z pozostałości warzyw oraz nadwyżki mięsa, dziś znajdują się w kanonie kuchni angielskiej. Cottage pie przygotowujemy z mielonego mięsa wołowego wymieszanego z warzywami. Całość przykrywa warstwa ziemniaczanego puree. Do wykonania shepherd's pie natomiast potrzebna będzie baranina, którą również zapiekamy z warstwą ziemniaków. Dziś obydwie nazwy bywają stosowane dosyć swobodnie i niech nikt się nie zdziwi jeśli otrzyma cottage pie z baraniny.

Składniki oraz sposób przygotowania zapiekanek są tak uniwersalne, iż nie dziwi fakt, że podobne dania znajdziemy również w innych krajach. Francuskia hachis Parmentier to potrawa na bazie tłuczonych ziemniaków, mielonego mięsa i sosu lyonnaise, a swą nazwę zawdzięcza Antoinowi Parmentier, który przyczynił się do popularyzacji ziemniaka w Europie. W Australii natomiast spotkamy nieco zmodyfikowany cottage pie - warstwę tłuczonych ziemniaków zastępuje ciasto. Mieszkańcy Quebecu zaś zajadają pâté chinois, który przygotowuje się niemal tak samo, jak angielską wersję dania.

Kugiel

Kugiel przemyciliśmy na polskie stoły z kuchni żydowskiej, skąd powędrował równie na Litwę. Danie uważane za odświętne, przygotowywane jest zazwyczaj na Boże Narodzenie i Wielkanoc. Kugiel to nic innego jak zapiekanka z klusek, ziemniaków, chleba i rodzynek. Tradycyjnie powinna mieć okrągły kształt (nazwa wywodzi się z hebrajskiego kgal - okrągły). Danie mocno zadomowiło się w kuchni polskiej i litewskiej i dziś odbiega nieco od swego pierwowzoru. Oprócz ziemniaków znajdziemy więc w zapiekance skwarki, żeberka, a także inne rodzaje mięs. Potrawa szczególnie popularna jest w okolicach Przedborza i Radomska. Choć wielu osobom zapiekanka kojarzy się ze świętami, równie dobrze sprawdzi się na co dzień, tym bardziej, iż pod nazwą kryje się kilka sposobów na przygotowanie dania.

W kuchni żydowskiej spotkamy także kugiel wykonywany z macy, ziemniaków, jajek i tłuszczu gęsiego. Kugiel możemy również przygotować jedynie z makaronu wymieszanego z masą z jajek, masła i cukru, z dodatkiem jabłek, rodzynek i migdałów albo z makaronu z dodatkiem mięsa.

Musaka

Wpływ tego pożywnego dania równy jest oddziaływaniu dawnego imperium osmańskiego. Musakę znajdziemy więc w Turcji, Grecji i na Bałkanach oraz na Bliskim Wschodzie. To tam jest jednym z najpopularniejszych dań. Na świecie najbardziej znana jest musaka w greckim wydaniu. Pieczone bakłażany oraz smażone plastry ziemniaków przekłada się usmażonym i wymieszanym z sosem pomidorowym mielonym mięsem, a całość zapieka pod beszamelem.

Gratin

Gratin, to bardziej technika i rezultat zapiekania, niż konkretne danie, bo można je przyrządzić z różnych składników z wszelką dowolnością i w zależności od upodobań. Termin pochodzi z kuchni francuskiej i początkowo oznaczał przypaloną na dnie naczynia warstwę potrawy. Z czasem jednak zaczęto stosować tę nazwę do wierzchniej, zapieczonej i chrupkiej warstwy. Można ją uzyskać z zapieczonego sera lub kruszonki. Najbardziej znanym gratin są ziemniaki dauphinose, specjalność francuskiego regionu Dauphiné. Pokrojone na cienkie plastry ziemniaki zalewa się śmietaną wymieszaną z mlekiem oraz tartym serem. Gratin powinno podawać się w naczyniu, w którym zostało przygotowane. Potrawa może być samodzielnym daniem, sprawdzi się także jako dodatek do mięs.

Włoskie zapiekane makarony

Jednym ze specjałów kuchni włoskiej są zapiekane makarony. Najpopularniejsze - lasagne i canneloni - zazwyczaj przygotowuje się z mielonym mięsem wymieszanym z sosem pomidorowym lub szpinakiem zapiekanym pod beszamelem. Idealny do zapiekania jest także makaron conchiglie w kształcie dużych muszli. Bardziej pracochłonna i trudniejsza do wykonania jest zapiekanka pasticcio di maccheroni. Zazwyczaj do przygotowania potrawy wykorzystuje się makaron penne ugotowany al dente, mięsno - warzywne ragu oraz ciasto. Spód naczynia do zapiekania wykłada się ciastem, na to nakłada się warstwę ragu, posypuje się parmezanem, polewa beszamelem i przykrywa resztą ciasta. Tak przygotowana potrawa gotowa jest do zapiekania. Danie wymaga wprawy i trzeba poświęcić mu zdecydowanie więcej czasu, niż poprzednim propozycjom, ale gwarantujemy, że wrażenia smakowe i wizualne wynagrodzą trud.