Dobrze znana, a teraz również modna - jakie właściwości ma kurkuma i jak ją dobrze wykorzystać? [PRZEPISY]

Choć znana jest od wieków, właśnie przeżywa renesans popularności. Dziś wiemy, że może być nie tylko świetną przyprawą, lecz także wartościowym składnikiem diety. Jakie właściwości ma kurkuma i jak ją jeść, by je najlepiej wykorzystać?
Kurkuma - właściwości i zastosowanie Kurkuma - właściwości i zastosowanie Fot. Shutterstock

Kurkuma - właściwości i zastosowanie

Kurkuma, zwana również ostryżem długim, wykorzystywana jest przede wszystkim w kuchniach krajów azjatyckich i bardzo tam ceniona. Uważa się ją nie tylko za doskonałą przyprawę, lecz także za produkt leczniczy - głównie o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym oraz wspomagającym trawienie.

Kurkumę jedz z pieprzem i chili

Wierzenia medycyny ludowej z czasem stały się powodem do rozpoczęcia badań mających na celu ich weryfikację. Wiele z nich potwierdza, że kurkuma, a właściwie zawarta w niej kurkumina, ma silne działanie antyoksydacyjne i może spowalniać rozwój niektórych nowotworów, a także działać przeciwwirusowo i obniżać ciśnienie krwi. Obecnie naukowcy skupiają się również na sprawdzaniu działania kurkuminy jako środka zapobiegającego rozwojowi demencji oraz choroby Alzheimera.

Niektóre badania wskazują jednak, że aby w pełni skorzystać z jej korzystnych dla zdrowia właściwości, najlepiej spożywać ją w pikantnych potrawach - na przykład z dodatkiem pieprzu, imbiru lub ostrej papryki. Zawarte w nich związki, np. piperyna czy kapsaicyna, sprawiają, że nasz organizm lepiej korzysta z kurkuminy. Niektórzy naukowcy donoszą również, że dzięki jej dodatkowi z gotowanych warzyw i owoców 'ucieka' mniej beta-karotenu.

Nie tylko przyprawa

Kurkuminę znajdziecie nie tylko w curry (w skład którego, oprócz kurkumy, wchodzi zwykle wiele innych przypraw, w tym m.in. pieprz). Dzięki swojemu pięknemu intensywnie żółtemu kolorowi stała się barwnikiem spożywczym często wykorzystywanym jako dodatek poprawiający wygląd panierek, musztardy, niektórych serów oraz margaryn. Jej zastosowanie wyszło jednak poza dziedzinę kulinariów. Bywa bowiem stosowana jako dodatek do kosmetyków oraz barwnik w przemyśle tekstylnym.

Piękny kolor i właściwości prozdrowotne to jednak nie wszystko, na co stać kurkumę. To przecież świetna przyprawa, z dodatkiem której można przygotować nie tylko dania słone, lecz także pyszne napoje.

Kurkuma, napój z kurkumą
Fot. Shutterstock

W proszku czy świeża?

W polskiej kuchni wykorzystuje się najczęściej kurkumę w formie sproszkowanej, którą dostaniemy w większości sklepów. Podobnie jak większość produktów spożywczych, najlepiej zużyć ją możliwie jak najszybciej po otwarciu opakowania, ponieważ wystawiona na działanie tlenu szybciej traci swoje właściwości.

Coraz częściej można jednak dostać również świeże kłącza ostryżu (ostatnio świeża kurkuma pojawiła się nawet w ofercie jednego z dyskontów). Jeśli natkniesz się na nie w sklepie i będziesz mieć ochotę je kupić, pamiętaj, by wybierać jędrne, nieprzesuszone sztuki bez plam czy uszkodzeń. Po przyniesieniu do domu najlepiej włożyć je do lodówki, do szuflady przeznaczonej na owoce i warzywa, gdzie nie powinna się nadmiernie przesuszyć.

Uważaj - podobnie jak buraki, marchewka czy czerwone owoce kurkuma łatwo zabarwi nie tylko twoje dłonie, lecz także wszelkie przedmioty z drewna lub jasnego plastiku. By tak się nie stało, warto nosić gumowe rękawiczki, a do jej krojenia czy ścierania używać przedmiotów szklanych lub metalowych.

Jak ją wykorzystać w kuchni?

Kurkuma daje w kuchni wiele możliwości. Już wiemy, że - wzorem mieszkańców Indii - najlepiej dodawać ją do duszonych potrawek czy zup z dodatkiem warzyw (zarówno dyni czy marchewki, jak i strączków). Na tym jednak nie koniec.

Z jej dodatkiem przygotujecie na przykład pełne smaku dania z ryżu w pięknym, złocistym kolorze. Z jej pomocą możecie również nadać wyjątkową barwę pieczonym ziemniaczkom czy pieczonemu kalafiorowi, nadzieniu faszerowanych jajek czy sałatce jajecznej (lub jajeczno-ryżowej z dodatkiem kukurydzy, papryki i szczypiorku). Podobnie jak imbir, doskonale sprawdza się również w napojach - zarówno na ciepło, jak i na zimno - w tym, w modnym złotym mleku.

Nasze przepisy z dodatkiem kurkumy znajdziecie w dalszej części tego materiału.

Złote mleko Złote mleko Fot. Shutterstock

Złote mleko

Modne ostatnimi czasy złote mleko to świetny napój na okres jesienno-zimowy. Nie dość, że jest pyszny - aromatyczny i mocno rozgrzewający, to jeszcze ma piękną słoneczną barwę, która na pewno poprawi wam humor w pochmurne dni.

Składniki:

0,5 litra mleka (krowiego lub roślinnego)
2,5 cm kawałek świeżej kurkumy lub 1-2 łyżeczki kurkumy w proszku
2,5 cm kawałek imbiru lub 1-2 łyżeczki imbiru w proszku
po szczypcie cynamonu i chilli
2 łyżki miodu

Sposób przygotowania:

Imbir i kurkumę umyj, obierz i pokrój w plastry. Przyprawy razem z mlekiem umieść w rondelku i podgrzewaj, aż będzie gorące, ale jeszcze nie zacznie wrzeć. Odstaw do ostudzenia. Kiedy osiągnie temperaturę ok. 40 stopni Celsjusza dodaj miód. Gdy się rozpuści, napój jest gotowy!

Curry z jabłek i batatów Curry z jabłek i batatów fot. Małgorzata Joanna-Napiórkowska Kubicka

Curry z jabłek i batatów

Skoro kurkuma najlepiej sprawdza się w daniach z pomarańczowymi warzywami, oprócz dyni czy marchewki możecie ją dodać na przykład do batatów. Dzięki bogactwu przypraw ten gulasz jest naprawdę rozgrzewający.

Składniki:

łyżeczka czarnego pieprzu
2 łyżeczki ziaren kolendry
łyżeczka owoców fenkułu
łyżeczka kuminu
łyżeczka goździków
2 podłużne szalotki
duży kawałek imbiru
duży pęczek świeżej kolendry
nierafinowany olej kokosowy
4-5 kawałków korzenia kurkumy
pół łyżeczki ostrej mielonej papryki
trochę świeżo startej gałki muszkatołowej
ok. 1 kg batatów
800 ml mleka kokosowego szczypta szafranu
sól
700 g jabłek (szarej renety)
7 daktyli Medjool (bez pestek)
pół granatu

Sposób przygotowania:

Na suchej patelni podprażamy przyprawy: pieprz, kolendrę, owoce fenkułu, kumin i goździki. Ruszamy patelnią, by przyprawy się nie przypaliły. Przekładamy je do moździerza i rozcieramy. Siekamy szalotki, obrany imbir oraz łodygi kolendry (liście odkładamy). W dużym rondlu rozgrzewamy trochę oleju kokosowego i wrzucamy szalotki, imbir i łodygi kolendry. Mieszamy i smażymy pod przykryciem, co jakiś czas mieszając, aż szalotka zmięknie (około 10 minut). Pod koniec smażenia dodajemy startą na tarce świeżą kurkumę, przyprawy z moździerza, paprykę i gałkę muszkatołową. W tym czasie obrane bataty kroimy na spore kawałki. Wlewamy do rondla mleko kokosowe i zwiększamy ogień. Gdy zacznie się gotować, dodajemy bataty i wlewamy trochę wrzątku (płyn powinien sięgać powierzchni warzyw). Dodajemy szafran, szczyptę soli i mieszamy. Przykrywamy rondel i gotujemy, aż bataty zmiękną (około 20 minut lub nieco dłużej, zależnie od wielkości kawałków batatów). 10 minut przed końcem gotowania dorzucamy do rondla obrane i pokrojone na kawałki jabłka oraz pokrojone (lub podzielone w palcach) na duże kawałki daktyle. Zdejmujemy rondel z ognia, próbujemy curry i w razie potrzeby doprawiamy. Porcje curry podajemy z listkami kolendry i pestkami granatu.

Autor: Szymon Kubicki

Korzenny gulasz z kurczakiem Korzenny gulasz z kurczakiem Fot. Marcin Klaban

Korzenny gulasz z kurczakiem

Wystarczy niecała godzina, żeby powstał sycący, pełen aromatu gulasz pełen warzyw i mięsa. Choć z kuskusem smakuje dobrze, będzie do niego pasowała również kasza gryczana czy pęczak.

Składniki:

3 łyżki oliwy
2 ząbki czosnku
1 cebula
4 podudzia z kością kurczaka
1 łyżka kurkumy
1 łyżka kminu rzymskiego
2 marchewki
1 cukinia
1 puszka (400 g) krojonych pomidorów
1 puszka (400 g) ciecierzycy
garść suszonych moreli
sól
pieprz
1 pęczek ziół (np. oregano lub kolendry)
2 szklanki kuskusu

Sposób przygotowania:

W dużym rondlu rozgrzewamy oliwę, wrzucamy czosnek pokrojony w plasterki i posiekaną cebulę, smażymy, aż się zeszklą. Wkładamy kurczaka skórą do dołu i podsmażamy, aż skóra stanie się złocista i chrupiąca. Wrzucamy przyprawy i zioła, marchewki i cukinię pokrojone w plasterki. Smażymy 5-6 minut na średnim ogniu, od czasu do czasu mieszając, aby przyprawy uwolniły swój aromat, a warzywa zmiękły. Dodajemy pomidory z puszki, cieciorkę, posiekane morele, wlewamy 1 szklankę wody i dusimy na wolnym ogniu przez pół godziny. Doprawiamy solą i pieprzem. Kuskus zalewamy wrzątkiem tak, aby był ledwie zakryty, przykrywamy i odstawiamy na 5 minut. Gdy napęcznieje, lekko mieszamy widelcem, na wierzchu układamy gulasz i posypujemy wszystko posiekanymi ziołami.

Autor: Tomek Woźniak

Fit zebra z karobem i kurkumą Fit zebra z karobem i kurkumą Zdjęcie podesłane na konkurs

Fit zebra z karobem i kurkumą

Za pomocą kurkumy możecie zabarwić nie tylko dania słone, ale i desery czy ciasta. To tańsza alternatywa dla szafranu.

Składniki:

130 g mąki gryczanej
100 g musu jabłkowego (obrane jabłka rozgotować i zblendować na mus)
3 jaja
80 g ksylitolu
40 g oliwy z oliwek
2 łyżeczki kurkumy
3 łyżki karobu (lub kakao)
2 łyżeczki proszku do pieczenia
kilka kropel aromatu waniliowego
1/4 łyżeczki skórki cytrynowej

Sposób przygotowania:

Zaczynamy od nagrzania piekarnika do 180 stopni. Samo wykonanie ciasta jest bardzo proste i szybkie. Jaja roztrzep z ksylitolem. Dodaj oliwę, mąkę, proszek do pieczenia. Całość dokładnie wymieszaj i podziel na 2 części. Do jednej dodaj kurkumę i startą skórkę z cytryny, natomiast do drugiej dorzuć karob i aromat waniliowy.

Gotową masę przelej do formy. Dodawaj trzy łyżki czarnej i trzy łyżki żółtej części ciasta naprzemiennie, by uzyskać 'zebrowe pasy'. Piecz 20-25 minut (do suchego patyczka). Użyłam małej keksówki i otrzymałam około 12 kawałków ciasta.

Przepis nadesłany na konkurs 'Słodkie sekrety'

Klopsiki w stylu hinduskim Klopsiki w stylu hinduskim Fot. Marcin Klaban

Klopsiki w stylu hinduskim

Dodając korzenne przyprawy do zwykłych klopsików, stworzycie z nich świetne orientalne danie. Najlepiej smakują z ryżem basmati i kwaśną surówką.

Składniki:

200 g ryżu basmati
200 g mielonej jagnięciny lub wieprzowiny
100 g wołowiny
1 łyżeczka przyprawy garam masala
2 łyżeczki kurkumy
1 łyżeczka kuminu
sól i pieprz do smaku
2 cebule
2 ząbki czosnku
3 łyżki oliwy
150 ml mleka kokosowego
2 łyżeczki cukru
50 g orzeszków ziemnych
duża garść świeżego szpinaku
ewentualnie do dekoracji kilka listków mięty

Sposób przygotowania:

Ryż basmati dokładnie płuczemy pod bieżącą wodą i gotujemy zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Jagnięcinę mieszamy z wołowiną oraz wszystkimi przyprawami. Zwilżonymi dłońmi formujemy kuleczki. Posiekane cebulę i czosnek szklimy na oliwie na małym ogniu. Dodajemy klopsiki i smażymy, obracając. Wlewamy mleko kokosowe, wsypujemy cukier i dusimy 10 minut, aż sos zgęstnieje. W tym czasie drobno mielemy orzeszki ziemne (w blenderze). Do sosu z klopsikami dodajemy posiekany szpinak i zmielone orzeszki, mieszamy i dusimy 5 minut. Do miseczek nakładamy po porcji ryżu, na ryż kładziemy klopsiki, polewając je obficie sosem. Danie możemy udekorować listkami mięty.

Autor: Tomek Woźniak

Żółta musztarda amerykańska Żółta musztarda amerykańska Fot: Natalia Nowak Bratek (krewimleko.wordpress.com

Żółta musztarda amerykańska

Domowa musztarda jest bardzo prosta do zrobienia i wymaga w zasadzie jedynie nieco cierpliwości (trzeba poczekać, aż ziarna gorczycy zmiękną na tyle, że będzie je można zmiksować na gładką pastę).

Składniki:

60 g mieszanki nasion czarnej i białej gorczycy
80 ml białego octu winnego
80 ml wytrawnego białego wina
1 łyżka syropu klonowego
1 łyżeczka mielonej kurkumy
1/2 łyżeczki soli
szczypta chilli do smaku

Sposób przygotowania:

Wszystkie składniki mieszamy, przykrywamy przezroczystą folią, wstawiamy na parę dni do lodówki - od czasu do czasu mieszamy. Następnie miksujemy na gładką masę, regulując konsystencję gorącą wodą (1-3 łyżki). Przekładamy do słoiczka i wstawiamy do lodówki, aby smaki się przegryzły - po kilku dniach musztarda będzie gotowa (można ją doprawić do smaku).

Autor: Anna Wrońska

Aromatyczny kuskus z rodzynkami Aromatyczny kuskus z rodzynkami Fot. Andrzej Krasowski / Agencja Gazeta

Aromatyczny kuskus z rodzynkami

W podobny sposób możecie przygotować zarówno ryż, jak i różne rodzaje kasz - także na słono. Oprócz rodzynek i migdałów do takiego kuskusu pasują także inne bakalie, na przykład suszone morele czy żurawina.

Składniki:

1/2 łyżeczki kurkumy
200 g kuskusu
garść rodzynek
szczypta cynamonu
sól
masło
50 g orzeszków piniowych lub migdałów bez skórki

Sposób przygotowania:

Kurkumę wsypujemy do kubka. Wlewamy wrzątek do pełna. Mieszamy. Zalewamy gorącym płynem kuskus, rodzynki i przyprawy. Odstawiamy na 5 minut. Na patelni rozgrzewamy masło, Wrzucamy kuskus z rodzynkami. Ziarna kaszki rozdrabniamy widelcem. Dodajemy orzeszki lub migdały. Podajemy na ciepło.

Komentarze (7)
Dobrze znana, a teraz również modna - jakie właściwości ma kurkuma i jak ją dobrze wykorzystać? [PRZEPISY]
Zaloguj się
  • sigit

    0

    Uwaga na cynamon. Obserwujcie swoje reakcje. Niby nie mam uczuleń, a zawsze gdy zaczynam go używać regularnie w różnych potrawach czy koktailach, w ilości od pół do łyżeczki dziennie, po kilju dniach nie mogę spać, odczuwam nadmierne "skołowanie", światłowstręt, uczucie jakby bycia wciąż po alkoholu. Odstawiam i po 3-4 dniach objawy znikają.

  • mniklasp

    Oceniono 7 razy -3

    na calym swiecie jest turmeric a nie kurkuma poniewaz curcuma to jest roslina a turmeric jest wlasnie korzeniem tej rosliny i wlasnie on a nie roslina jest przyprawa. Uzywam od 25 lat , najczesciej do zup i wolowiny. Dlaczego Polacy chca zmienic cos co nie ma sensu. W kazdym spozywczym sklepie w USA wiedza co to jest turmeric i rzadko kto wie co to jest curcuma poniewaz jej nie sprzedaja

  • sselrats

    Oceniono 4 razy 0

    Porno dla ubogich: "jak wykorzystac Kurkume za grosze".

  • eend

    Oceniono 21 razy -17

    Dla mnie kurkuma ma OBRZYDLIWY smak. Nie do przyjęcia w żadnym zestawie. Nawet talerza rosołu nie byłem stanie zjeść z tym żółtym paskudztwem.Fuj ...

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX