Jak makaron zawojował świat

Materiały Partnera
27.02.2014 15:36
A A A Drukuj
Jak makaron zawojował świat

Jak makaron zawojował świat (Fot. Materiały Partnera)

Makaron to na całym świecie symbol i "ambasador" włoskiej kuchni. Sami Włosi przyznają, że nic tak bardzo nie łączy ich jako naród. Skąd jednak wziął się makaron i jak zyskał sławę, którą cieszy się do dziś?

Historia makaronu nierozerwalnie wiąże się z rozwojem rolnictwa. Już kilka tysięcy lat przed naszą erą ludzie nauczyli się jak z ziaren zbóż wytwarzać mąkę. Stopniowo zaczęto łączyć ją z płynami (głównie wodą) i wyrabiać ciasto. Na makaron, jaki znamy dziś, świat musiał jednak jeszcze trochę poczekać.

Z Chin czy z Włoch?

Wokół powstania makaronu narosło wiele kontrowersji oraz legend, tak, że dziś trudno dokładnie ustalić, kto wytworzył go pierwszy. Nierozerwalnie jego geneza wiąże się z rozwojem dwóch wielkich cywilizacji - chińskiej i śródziemnomorskiej.

Najstarszy makaron, jaki udało się odnaleźć pochodził z terenu, znajdującego się obecnie w północnych Chinach (nad Rzeką Żółtą). Miał on blisko 4000 lat i mierzył około 50 centymetrów. Surowcem, jaki wykorzystano w jego produkcji było zaś proso. Według legendy, makaron przybył do Italii dopiero w XIII wieku, na statku podróżnika Marco Polo, powracającego z wyprawy do Chin.

Tymczasem część badaczy donosi, że dowody na włoskie pochodzenie makaronu można znaleźć już w jednym z etruskich grobowców z IV wieku przed naszą erą, położonego obecnie w Cerveteri, niedaleko Rzymu. Podobno na umieszczonych w jego wnętrzu płaskorzeźbach zobrazowano akcesoria, niezbędne do wyrobu makaronu.

Ponadto już starożytni Grecy i Rzymianie przygotowywali z mąki i wody płaskie placki o nazwie l?ganon lub laganum, uznawane za "prototyp” lasagne. W przeciwienstwie do wersji współczesnej, nie suszono ich, a wypiekano na gorących kamieniach - podobnie jak obecnie piecze się pizzę. W źródłach z I wieku naszej ery można się natomiast spotkać ze słowem l?gana, którego używano na określenie mącznych placków przełożonych mięsem lub rybami.

Ewolucja makaronu

Stopniowo, zamiast piec ciasto, zaczęto je suszyć. Pierwsze wzmianki o tego typu makaronie pochodzą z zapisków Arabów, którzy w IX wieku opanowali Sycylię. Zachwalali oni suszony makaron, jako idealny prowiant. W przeciwieństwie do surowego, można go było bowiem zabierać w długie podróże.

Około roku 1000 pojawił się także pierwszy udokumentowany przepis na makaron. W swojej książce pod tytułem De arte Coquinaria per vermicelli e maccaroni siciliani (Sztuka gotowania vermicelli i makaronu sycylijskiego), zawarł go Martino Corno - kucharz potężnego Patriarchy Akwilei. O sycylijskim makaronie wspominał również Al-Idrisi, arabski geograf i kartograf, działający w  XII wieku na dworze króla Sycylii Rogera II. W jednym ze swych dzieł opisywał Trabię, miejscowość położoną około 30 kilometrów od Palermo, w której masowo wytwarzano makaron w kształcie nitek. Był on następnie rozprowadzany drogą morską (przez Morze Śródziemne), zarówno do krajów chrześcijańskich jak i muzułmańskich. Jak zatem widać legendę, jakoby włoski makaron pochodził z Chin i został przywieziony na Półwysep Apeniński w XIII wieku, należy włożyć między bajki.

Początkowo nie był to jednak jeszcze makaron, jaki znamy i chętnie jemy dziś. Często bowiem gotowano go na słodko, np. w mleku migdałowym z dodatkiem przypraw korzennych lub rodzynek. Pierwsze doniesienia o makaronie z sosem pomidorowym pochodzą zaś dopiero z XVII i XVIII wieku.

Na podbój świata

Z czasem makaron stał się daniem tak popularnym w całych Włoszech, że rozpoczęto zakładanie cechów, skupiających wytwórców i mistrzów makaronu z poszczególnych regionów kraju. Pod koniec XVI wieku takie instytucje działały chociażby w Ligurii, Neapolu, Genui i Savonie. Wraz z wynalezieniem maszyn, ułatwiających jego produkcję (np. mieszających ciasto), makaron stał się tani i łatwo dostępny i szybko znalazł się w codziennym menu każdej włoskiej rodziny.

Począwszy od XVI wieku makaron ruszył także na podbój świata. Razem z Katarzyną Medycejską dotarł do Francji, stopniowo zyskując sobie zwolenników w całej Europie. Informacja o tym, jak wytwarzać makaron pojawiła się na przykład w Wielkiej Encyklopedii Francuskiej pod redakcją Denisa Dioderota. W swojej „Podróży włoskiej” wspominał o nim również Goethe.

Do jego popularności przyczynili się także włoscy emigranci. Gdziekolwiek przyjeżdżali, przywozili bowiem ze sobą swój narodowy przysmak. W XIX wieku, kiedy zaczęły powstawać fabryki makaronu, rozpoczął się również jego eksport za ocean. W ten sposób trafił chociażby do Ameryki, dokąd wyemigrowało wielu mieszkańców Italii. Do jego wielkich miłośników należał na przykład Thomas Jefferson - trzeci prezydent Stanów Zjednoczonych. Podobno pozostawił on po sobie książeczkę, zawierającą przepisy na makarony oraz sosy.

Makaron w dzisiejszych czasach

Do dziś Włochy pozostają największym producentem makaronu. Rokrocznie włoskie firmy wytwarzają go ponad 3 miliony ton, z czego blisko połowa przeznaczona jest na eksport.

Obecnie wiodącym włoskim producentem i światowym liderem na rynku makaronów jest koncern Barilla. Jego początki sięgają 1877 roku, kiedy to w Parmie, przy ulicy Vittorio Emanuele numer 252, Pietro Barilla Senior otworzył sklep z chlebem i makaronem własnego wyrobu. Stopniowo zyskując na popularności, firma rozrastała się i zdobywała kolejne rynki, stając się jedną z najbardziej rozpoznawanych marek na świecie. Do dziś u jej sterów stoją członkowie rodziny Barilla i prawnukowie założyciela firmy: Guido, Luca oraz Paolo.

Włosi nie tylko wytwarzają najlepszy makaron, ale przodują również w jego konsumpcji. Statystyczny obywatel Italii zjada go bowiem około 26 kilogramów rocznie. Daleko w tyle pozostają zaś takie kraje jak Wenezuela i Tunezja (po około 12 kilogramów) oraz Grecja (11 kilogramów). Dla porównania statystyczny Polak spożywa w roku nieco ponad 4 kilogramy.

O zawrót głowy może przyprawić także ilość rodzajów makaronu. Szacuje się, że jest ich ponad 300 (niektóre źródła podają nawet, że około 600). Najpopularniejszym z typów jest zaś spaghetti, które stanowi około 3/4 makaronu zjadanego w Europie, a w Stanach Zjednoczonych ma nawet swoje święto - Narodowy Dzień Spaghetti, obchodzony 4 stycznia.

Wielbiciele spaghetti, a także innych rodzajów makaronu, nie muszą jednak udawać się do USA, aby celebrować święto swojego przysmaku. Od 20 lat, w dniu 25 października obchodzony jest bowiem Światowy Dzień Makaronu ustanowiony przez World Pasta Kongres.

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Jakub Kuroń gotuje